Sudoku teknikleri: ilk taramadan X-wing'e
Sudoku'da daha iyi olmak için teknikleri bulmacaların onlara ihtiyaç duyduğu sırayla öğren. Önce rakam rakam tarayıp tek bir sayının sığdığı kareleri bul, sonra adayları not olarak yaz ve ilerledikçe sil. Tekler tükenince kilitli adaylara ve çiftlere bak. X-wing ve benzerleri en sona kalır. Asla tahmin yürütme: iyi hazırlanmış bir bulmacada her zaman mantıklı bir sonraki adım vardır.
Teklerle başla
Bu sitedeki her bulmaca, Uzman seviye bile, büyük ölçüde iki basit hamleyle çözülür. Gizli tek, bir satırda, sütunda ya da kutuda gidebileceği tek bir kare kalmış rakamdır. Açık tek ise diğer sekiz rakam satırında, sütununda ya da kutusunda zaten bulunduğu için yalnızca bir rakamın sığabildiği karedir.
Kutulardaki gizli tekler genelde en kolay görülenlerdir. Bir rakam seç, tabloda bulunduğu her yere bak ve o satırları, sütunları rakamın eksik olduğu kutulara doğru izle. Kutudaki boş karelerden biri dışında hepsi engelleniyorsa rakam oraya gider. İçinde sayı olan bir kareyi seçmek o rakamın bütün kopyalarını vurgular; bu da taramayı epey hızlandırır.
Not al ama notlarını temiz tut
Tarama artık yeni rakam vermediğinde boş karelere bütün adayları yaz; bir rakamı unutmamak için bunu kare kare değil, bir kutu ya da satır boyunca toptan yap.
Notlar ancak doğruysa işe yarar. Bir sayı yerleştirdiğinde o sayı aynı satır, sütun ve kutudaki notlardan otomatik silinir; ama akıl yürüterek sildiğin notlar senin sorumluluğundadır. Tek bir yanlış not bir teki gizleyebilir ya da seni yanlış kareye götürebilir. Tuş takımı her rakamdan kaç tane eksik kaldığını gösterir; hangi rakamın bitmek üzere olduğunu oradan görebilirsin.
Kilitli adaylar, çiftler ve üçlüler
Zor seviyedeki bulmacalar bu teknikler üzerine kuruludur. Kilitli adaylar iki yönde işler: bir rakamın bir kutudaki bütün adayları aynı satırdaysa, o rakam satırın kutu dışında kalan kısmından silinebilir. Bir rakamın bir satırdaki bütün adayları tek bir kutunun içindeyse de o rakam kutunun geri kalanından silinebilir.
Açık çift, aynı bölümde yalnızca aynı iki rakamı alabilen iki karedir; bu iki rakam bölümdeki diğer bütün karelerden silinir. Gizli çift ise bir bölümde yalnızca aynı iki kareye gidebilen iki rakamdır; o iki karedeki diğer bütün adaylar silinir. Üçlüler aynı fikri üç kare ve üç rakamla uygular.
X-wing, XY-wing ve swordfish
Uzman bulmacalar bu kalıplardan en az birini ister. X-wing'de bir rakamın iki ayrı satırda tam ikişer olası karesi vardır ve bu kareler aynı iki sütuna denk gelir. Rakam her satırda dikdörtgenin bir köşesini almak zorunda olduğundan, o iki sütunun geri kalanından silinebilir. Satır ve sütunların yerini değiştirince de aynısı geçerlidir. Swordfish aynı fikrin üç satır ve üç sütuna yayılmış hâlidir.
XY-wing ikişer adaylı üç kareyle çalışır; örneğin AB, BC ve AC, öyle ki AB karesi diğer ikisini görür. AB karesi hangi rakamı alırsa alsın diğer iki kareden biri C olmak zorundadır; bu yüzden ikisini birden gören her kareden C silinebilir.
Her seviye senden ne ister
Seviyeler başlangıçta kaç sayı verildiğinden çok, hangi tekniklere ihtiyaç duyduğunla ayrılır. Zor seviye duvar gibi geliyorsa, yeni bir numara aramadan önce notlarını kontrol et.
- Kolay: yaklaşık 36 ile 40 arası sayı verilir ve bulmaca yalnızca teklerle çözülür.
- Orta: hâlâ yalnızca tekler yeter, ama 30 civarında verilen sayıyla daha dikkatli taraman gerekir.
- Zor: bir noktada tekler biter; devam etmek için kilitli adaylar, çiftler ya da üçlüler gerekir.
- Uzman: en az bir X-wing, XY-wing ya da swordfish şarttır.
Seni yavaşlatan hatalar
Takıldığını hissettiğinde sorun çoğu zaman bilmediğin bir teknikte değil, aşağıdaki alışkanlıklardan birindedir:
- Tahmin edip umut etmek. Buradaki her bulmaca mantıkla çözülür; tahmin etmek yerine bir çift ya da kilitli aday ara.
- Notlara erken başlamak. Kolay ve Orta seviyede tarama daha hızlıdır; notlar tarama tıkandığında işe yarar.
- Bir notu içinden geldiği için silmek. Bir adayı ancak hangi kuralın sildiğini söyleyebiliyorsan sil.
- Kırmızı işarete yaslanmak. "Hataları göster" açıkken yanlış sayı hemen işaretlenir. Kendini kontrol etmeyi öğrenmek için ara sıra kapat.
Daha iyi oynamak üzerine sorular
Sudoku'yu nasıl daha hızlı çözerim?
Tek tek karelere bakmak yerine bir rakamı bütün tabloda tara ve neredeyse dolu olan satır, sütun ve kutulardan başla. En iyi süren her seviye için ayrı tutulur; böylece gerçekten oynadığın seviyedeki ilerlemeni ölçebilirsin.
Tamamen takıldığımda ne yapmalıyım?
Önce notlarını kontrol et: eksik ya da yanlışlıkla silinmiş bir aday en sık rastlanan sebeptir. Sonra kilitli adaylara ve çiftlere bak. Hâlâ yardım gerekiyorsa ipucu bir kareyi doldurur ve gizli tek ya da açık çift gibi sebebini söyler; böylece yalnızca rakamı değil, adımı da öğrenirsin.
İpucu hatalarımı düzeltir mi?
Evet. Tabloda yanlış bir sayı varsa ipucu önce onu düzeltir; seçili kare yanlışsa ondan başlar. Yanlış yoksa mantığın ulaşabildiği sıradaki kareyi doldurur; seçtiğin kare doğrudan çözülebiliyorsa önce onu doldurur ve nedenini de yazar.
Not almak hile sayılır mı?
Hayır. Deneyimli çözücüler zor seviyelerin üstesinden notlarla gelir; ileri teknikleri notlar olmadan görmek çok zordur. Önemli olan, sildiğin her notun bir gerekçesi olması ve yanlış bir notun seni yanlış yola sokmamasıdır.